Krachtige mensen
Het belangrijkste, overkoepelende thema dat wij formuleerden in de congresbesluiten van 2009 is Krachtige mensen. Krachtige mensen vormen de kern van onze vakbond. Zij brengen verandering teweeg, individueel en samen met anderen. Hiervoor is een groeiend ledenaantal en hogere organisatiegraad van cruciaal belang. Ondanks extra inspanningen en diverse successen in diverse sectoren hebben we hierin onze bondsbrede ambities voor 2010 niet kunnen realiseren. De successen van dit jaar geven echter vertrouwen voor de toekomst.
Respect
In het begin van het jaar boekten de schoonmakers baanbrekend succes met hun acties. Zij begonnen voor ‘twee dubbeltjes per uur erbij’. Maar de actie werd steeds groter en mondde uit in de langst durende staking sinds 1933. Ook het karakter van de acties verschoof van hoger loon naar meer respect, scholing en betere arbeidsvoorwaarden. De sympathie van het publiek en het bedrijfsleven nam steeds meer toe. Halverwege het jaar behaalden daadkrachtige leden weer succes. Op 5 juli begonnen werknemers van bakkerij Visser met hun actie. Ook zij kregen het respect waar ze om vroegen. Het zogenoemde ‘gevangenishek’ werd verwijderd, zij kregen inzicht in de gewerkte uren en de naleving van de bakkers-cao werd gegarandeerd.
Verdiende loon
Als het over krachtige mensen gaat, dan mag John Roest niet ontbreken. Deze 46-jarige kantinemedewerker won in het najaar samen met FNV Bongenoten zijn zaak tegen Albron Catering. John kreeg de arbeidsvoorwaarden én het loon dat hij verdiende. Niet alleen een mijlpaal voor John, maar voor alle werknemers die te maken hebben met uitbesteding van werk. Bij dit soort belangrijke zaken kunnen leden de steun van de vakbond goed gebruiken. Power to de leden van FNV Bondgenoten!
Individuele belangenbehartiging
Naast collectieve belangenbehartiging op de werkvloer bieden we leden persoonlijk advies en voordeel. Door de aanhoudende crisis was het een druk en onvoorspelbaar jaar. Maar mede door de extra inzet van een speciaal aangesteld spoedteam wisten de medewerkers van het Contactcentrum en de Vakbondscentra veel leden te woord te staan. Het Contactcentrum beantwoordde maar liefst 25.067 telefoontjes. En onze kwestiebehandelaars en juristen haalden meer dan ooit op voor onze leden bij ontslagprocedures, meer dan 70 miljoen euro!
Ledenontwikkeling
We sluiten 2010 af met een verlies van -1.424 leden ten opzichte van januari 2010. Hiermee is onze doelstelling om in 2010 178.500 leden te hebben helaas niet behaald. In het tweede deel van 2010 steeg het ledenaantal door de Power to- campagne, extra inspanning van de afdeling Marketing, reclame (google adwords) en een enquête op internet. We weten steeds beter welke methoden goed werken om leden te werven. Zoals online reclame en het vieren van successen.
Ledentevredenheid
Sinds 2006 voeren we jaarlijks een ledentevredenheidsonderzoek uit. Zo krijgen we een indruk van waar onze leden behoefte aan hebben en wat zij van ons verwachten. Dit onderzoeken we ook bij onze potentiële leden, met als doel de ledenloyaliteit te waarborgen en de ledengroei te stimuleren.
Potentiële leden
Bij potentiële leden kunnen we concluderen dat vooral de traditionele marktsectoren (Industrie, Agrarisch, Vervoer en Metaal) kritisch zijn over het werk van FNV Bondgenoten. Dit geldt overigens niet voor jongeren onder de 35 jaar. Potentiële leden onder de uitkeringsgerechtigden en gepensioneerden (UGO) zijn positiever en meer tevreden. Dat bevestigen ook telemarketingactiviteiten met betrekking tot opzeggende leden. Opzeggers uit de divisies Industrie en Metaal blijken lastig te herstellen als lid.
Mijn FNV
Als FNV Bondgenoten behartigen we de belangen van een grote diversiteit aan leden in verschillende sectoren door het hele land. Maar zij hebben ook veel gemeen. Iedereen heeft recht op respect, solidariteit en goede rechten op het gebied van werk en inkomen. Daarover maken wij afspraken voor grote groepen werknemers. Maar nog belangrijker stimuleren we leden om zelf op te komen voor hun belangen. Dat maakt FNV Bondgenoten tot een krachtige bond van belang.
Levendige Vereniging
Een herkenbare en verbindende bond, waarin mensen laagdrempelig kunnen meedoen en meebeslissen. Dat willen we bereiken met het project ‘Een Levendige Vereniging’. Want vakbondswerk doen wij niet alleen, dat doen wij samen met onze leden in een democratische organisatiestructuur. In 2010 verrichten leden, kaderleden en medewerkers van FNV Bondgenoten voorbereidend werk om tot verbetervoorstellen voor een ‘levendige vereniging’ te komen. Deze voorstellen worden tijdens het congres van 27 mei 2011 besproken.
Andere spelers in het veld
Naast samenwerking met onze leden, zoeken we ook naar samenwerkings-verbanden met andere bonden. FNV Bouw en FNV Bondgenoten hebben al een initiatief genomen met het project Op de bouwplaats’. In september 2010 startten we samen met FNV Bouw een onderzoek of een verregaande samenwerking synergie oplevert. En dat is hard nodig. De vakbondsmacht neemt af en de ledenaantallen dalen. Hoog tijd om ons op een andere manier te organiseren. Lukt het FNV Bondgenoten en FNV Bouw om de losse sterktes en zwaktes optimaal te combineren? Deze en andere vragen worden beantwoord bij de afronding van het onderzoek in 2011.
Krachtig kader
Krachtige kaderleden vormen het gezicht van FNV Bondgenoten. Kaderwerk is uiterst belangrijk. Kaderleden zijn verbindend, maken duidelijke afspraken en dragen het verenigingsgevoel van de bond over. Niet vreemd dus dat wij volop aandacht hebben voor de ontwikkeling van kaderwerk. Naast professionalisering en certificering van kaderleden is ook opleiding een speerpunt. 1.032 krachtige kaderleden volgden afgelopen jaar passende opleidingen. En ook de aansluiting van het kader met de werkorganisatie heeft onze aandacht. In 2010 werd een samenwerkingsverband gestart over het afsprakenbureau.
Diversiteit
Iedereen kan meedoen bij FNV Bondgenoten. We willen representatief zijn voor de maatschappij. Iedereen, ongeacht leeftijd, geslacht, afkomst, sexuele geaardheid of opvatting, vindt een plek bij ons. We richten ons specifiek op het bereiken van minderheidsgroeperingen. Ondanks succesvolle ledenwerfacties bij jongeren door schoolvoorlichting en bij Poolse werknemers bij Albert Heijn en in de tuinbouwsector, lukt het het ons minder goed dan verwacht om jongeren, vrouwen en allochtonen als lid in te schrijven.
Participatie
Met het congresthema Participatie streven we ernaar om zoveel mogelijk mensen aan het werk te krijgen en te houden, en de aandacht te vestigen op scholing en loopbaanontwikkeling. In ruim een kwart van onze cao’s hebben we in 2010 afspraken gemaakt over Persoonlijke ontwikkeling, duurzame inzetbaarheid en erkenning van verworven competenties (EVC’s). We zien over 2010 dat het aantal afspraken met werkgevers over Levensfasebewust beleid en telewerken toenemen.
(Loopbaan)ontwikkeling
Begin 2010 startten we met zes projecten rondom ontwikkeling van mensen en loopbaanadvies. Bij ING onderging begin 2010 een voltallige afdeling met 75 medewerkers een loopbaantraject. Hier bleek dat de inzet van kaderleden als loopbaancoach goed werkt. Bestuurders Arbeidsmarkt en Opleiding bezochten bedrijven in de divisie Metaal en voerden gesprekken over leerwerkbanen. Na evaluatie blijkt dat we hier 80.000 werknemers mee hebben bereikt, waarvan 6000 werknemers een Persoonlijk Ontwikkelplan maakten. Er wordt een werkplan voor de komende jaren opgesteld om dit succesvolle A&O project de komende jaren voort te zetten.
Jongeren
Jongeren zijn de toekomst en hebben daarom onze aandacht. We maken steeds meer cao-afspraken om jeugdschalen (in fasen) af te schaffen, zoals in de cao callcenters. Toch kennen maar liefst 45 procent van onze cao’s nog steeds jeugdschalen. Ook creëerden we leerwerkplekken voor jongeren in cao’s en maken we steeds meer afspraken over plekken voor Wajongers. In 2010 maakte schoolvoorlichting een groeispurt. We gaven ruim 200 gastlessen, waarbij we bijna 2.900 leerlingen bereikten. Daarvan hebben we 39% als lid mogen inschrijven: Ruim boven de doelstelling. Ook ontwikkelden we in 2010 een jongerenstrategie, gericht op een groeiende betrokkenheid onder deze doelgroep.
FNV Professionals
Ruim een jaar geleden startte FNV Bongenoten een initiatief om voor professionals een eigen plek te organiseren. Het online initiatief FNV Professionals is die plek geworden waar hoger opgeleiden die graag het beste uit hun werk én hun leven willen halen terecht kunnen. In 2010 gingen we met verschillende bedrijven het gesprek aan om professionals te vertegenwoordigen bij cao-afspraken. Per 31 december 2010 liep de pilot af. Aan de hand van een evaluatie bekijken we of deze aanpak mogelijkheden biedt voor de toekomst.
Waardering voor vakwerk
Vakmanschap krijgt een belangrijke plaats in ons beleid. Dat dit onderwerp relevant is, wordt onder andere zichtbaar door de oprichting van Tankstation Academy, maar ook bij NS. Daar maakten we afspraken over een spoorwegvakschool, waar de expertise van NS opleidingen wordt ingezet om vakgerichte opleidingen te verzorgen.
Het nieuwe Werken
Het nieuwe werken staat voor werken wanneer en waar je maar wilt. Werken doen we tegenwoordig niet meer alleen op kantoor tussen negen en half zes, maar ook buiten de reguliere uren en op flexibele plekken, zoals thuis. Dit levert een optimale tijdsbenutting op en daarmee een optimaal resultaat; voor werknemers, werkgevers en het milieu. FNV Bondgenoten is een groot voorstander van Het Nieuwe Werken (HNW). Zeggenschap van werknemers over werktijden is van belang om werk en privé te kunnen combineren. Maar ook zeggenschap over de inhoudelijke indeling van het werk maakt werknemers effectiever, innovatiever én meer tevreden.
Gewoon Goed Werk
Onder de noemer Gewoon Goed Werk eist FNV Bondgenoten betere contracten, hogere lonen en fatsoenlijke arbeidsomstandigheden in cao’s, ook voor mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Werkzekerheid en inkomenszekerheid zijn daarbij speerpunten. In 2010 sloten we 330 cao’s af voor bijna 1,8 miljoen werknemers. Daarin is veel aandacht voor onze Gewoon Goed Werk agenda. 52% van onze cao’s bevat tenminste één Gewoon Goed Werk-afspraak.
Sterke flexwerkers
In 2010 boekten we flinke vooruitgang op het gebied van flexwerk. Hierover maken we in toenemende mate cao-afspraken, onder andere dankzij de voorafgaande acties en door de bijdrage van organizingcampagnes, waarbij flexwerk een speerpunt is. In december leidde dat tot een groot succes bij de distributiecentra van Albert Heijn. 200 flexwerkers bij deze distributiecentra van Albert Heijn kregen een vast contract. Het waren ook de vaste krachten die op de bres sprongen om de positie van hun flexcollega’s te verbeteren. Dat vinden wij nou ‘Werkende Helden’.
Veilig en gezond
Als FNV Bondgenoten vinden we een veilige en gezonde werkomgeving erg belangrijk. In 2010 zetten we meerdere acties uit om dit onderwerp onder de aandacht te brengen. Tijdens de hete zomermaanden zijn sommige werkplekken te warm en slecht geventileerd. We vroegen onze leden die daar last van hadden zich te laten horen via een enquête. We kregen maar liefst 900 meldingen binnen en trokken veel media-aandacht met dit onderwerp. In november gaf een enquête onder onze leden inzicht in de ervaringen met nachtarbeid. Tijdens de kaderdag ‘Licht op de Nacht’ werden schadelijke gevolgen van nachtarbeid besproken en gezocht naar oplossingen. Ook was er dit jaar volop aandacht voor werktijden, arbeidsomstandigheden en agressie in het openbaar vervoer.
Pensioenen
2010 was een bewogen jaar op het gebied van de pensioenen. Na de val van het kabinet werd de verhoging van de AOW leeftijd tot controversieel onderwerp verklaard. Dit bood ruimte om weer met elkaar in gesprek te gaan en leidde op 4 juni tot een principeakkoord. Dat in vele opzichten beter was dan het voorstel van het kabinet Balkenende IV. Na een positief referendumuitslag van onze leden bracht ook het Hoofdbestuur een positieve stem uit binnen de FNV, ondanks dat de Bondsraad dit principeakkoord duidelijk afwees. Met het oog op het rechtse kabinet stelden we onze eigen agenda alvast op voor de komende jaren.
Grenzeloos Solidair en Sociaal
De positie van werknemers wereldwijd wordt steeds zichtbaarder door globalisering en het internet. En steeds meer bedrijven opereren internationaal. Vakbondswerk houdt vandaag de dag niet meer op bij de grens. We maken ook buiten onze landsgrenzen prioriteit van solidariteit en een sterke vakbondspositie. Dat doen we door te kijken naar internationale ontwikkelingen en daar onze agenda op te baseren.
Socialer Europa
In het derde kwartaal van 2010 introduceerde FNV Bondgenoten een 6-puntenplan om Europa socialer te maken. Hierover publiceerden we een artikel in het blad ‘Zeggenschap’. Ook voerden we een succesvolle lobby om een rust en rijtijdenbesluit aan te nemen in het Europees Parlement. Hiermee garanderen wij aanvaardbare werktijden voor chauffeurs, ook voor zzp’ers.
Company monitor
De FNV Company monitor onderzoekt de relatie tussen flexibilisering en arbeidsverhoudingen wereldwijd om bestaande issues en trends te signaleren. Multinationals blijken steeds omvangrijker beleid te voeren op het gebied van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Aan de andere kant blijkt dat outsourcing en flexibilisering nog veel te vaak onterecht plaatsvindt. Deze resultaten worden door vakbonden wereldwijd gebruikt om de positie van werknemers te verbeteren.
Doorbraak bij Unilever
Unilever heeft aangegeven dat ze samen met de vakbeweging problemen op de werkvloer willen oplossen. Ook willen ze regelmatig overleg met de internationale vakbondskoepel IUF over fundamentele arbeidsrechten en -omstandigheden wereldwijd. Dit is een grote doorbraak en de belangrijkste voorwaarde om gewoon goed werk in de hele keten van arbeid aan te pakken.
Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
FNV Bondgenoten hecht veel waarde aan maatschappelijk verantwoord ondernemen. Daarin onderscheiden we sociale aspecten, milieuaspecten en financiële aspecten. We stellen meer dan ooit eisen aan leveranciers en toeleveranciers. Daarbij zoeken wij aansluiting bij onze ‘Descent Work’ campagne.
Europa conferentie
Op 29 januari organiseerden we samen met FNV Bouw en Abvakabo-FNV de Europa-conferentie. Daar spraken we onder andere over het sociale lek, pensioenen in Europa en de Europese lobby.
FNV Bondgenoten steunt de Europese vakcentrale, ETUC, in de eis dat het Verdrag van Europa een sociaal protocol moet krijgen als voorwaarde voor bescherming van de vrije markt. Nu gaat het vrije verkeer van goederen, diensten, kapitaal en werknemers boven alles. www.europaconferentie.nl
Grenzeloos samenwerken
In 2010 zetten we grote stappen in het herijken van internationale werkzaamheden. Een speciaal aangestelde accounthouder bracht samenhang in de activiteiten op het gebied van internationaal werk. En het hoofdbestuur stelde samen met de werkorganisatie vast hoe internationaal vakbondswerk de komende jaren kan worden verbeterd.
Goede relatie met Brazilië
Eind november bezocht FNV Bondgenoten de Braziliaanse vakbondsorganisatie CUT in São Paulo om samen de opbouw van internationale vakbondsnetwerken te reflecteren. Daarbij werd de aandacht gevestigd op het welzijn van medewerkers bij de grote multinationals. Henk van der Kolk sprak zijn dank uit voor de Braziliaanse solidariteitsactie toen de collega’s bij Akzo Nobel in Nederland bedreigd werden met ontslagen.
De blik vooruit
Met het formuleren van de congresthema’s in 2009 en de vele positieve ontwikkelingen die daar in 2010 uit voortvloeiden, ligt er een mooie basis om ons in 2011 verder door te ontwikkelen als emancipatiebeweging voor en door werknemers. Zo bouwen we voort op onze ervaringen van afgelopen jaren, maar kijken we vooral ook vooruit naar nieuwe ontwikkelingen.
Politiek Nederland
De plannen van het nieuwe, rechtse kabinet voorspellen flinke bezuinigingen die de tweedeling in onze samenleving zal doen groeien. De voorstellen in het regeerakkoord om te korten op onder andere onderwijs, gezondheidszorg en ouderen veroorzaken volgens de visie van FNV Bondgenoten meer verschillen tussen mensen mét en mensen zonder gewoon goed werk. Wij zetten ons in voor een duurzame samenleving met een leefbare toekomst voor iedereen; jong en oud en werkend of niet werkend.
Samen sterk
Vorig jaar startten we samen met FNV Bouw met een verkenning naar een mogelijke samenwerking. Met als doel om steeds meer als één FNV gezien te worden, opkomend voor de belangen van alle leden, ongeacht de sector waarin zij werken. Ook werken we steeds intensiever samen met onze leden. Het traditionele vakbondswerk gaat ‘op de schop’. We faciliteren onze leden om zelf rechtstreeks invloed uit te oefenen en in hun activiteiten de nadruk leggen op hun interesses. Dat doen we onder andere door vaker organizingsacties in te zetten. Zo staan we dichter bij onze leden en helpen we hen om resultaten te boeken. Ook voor de werkorganisatie is samenwerking in 2011 een speerpunt. Collega’s van collectief, Organizing en Individueel zoeken elkaar op om onze leden als één bond bij te staan.
Leden
Onze ledencijfers blijven achter bij de doelstelling. Dit is dan ook een aandachtspunt voor komend jaar. Om als vakbond daadkrachtig te blijven, is een groeiend ledenaantal en een groeiende organisatiegraad van belang. Om die reden laten we onze ambitie niet los en gaan we ervan uit dat de dip in 2010 van tijdelijke aard is. Door gezamenlijke inzet proberen we het tij in 2011 te keren.
Flexwerkers
In 2011 blijft onze aandacht gericht op de positie van flexwerkers. We streven naar goede arbeidsvoorwaarden die gelden voor iedereen op de werkvloer, ongeacht het type contract met als uitgangspunt ‘vaste mensen op vaste plekken’.
Grenzeloze inzet
Ook internationaal blijven we ons inzetten voor gelijke rechten voor krachtige mensen. We starten bijvoorbeeld een burgerinitiatief om het sociale lek in de Europese Commissie te agenderen. Het wordt tijd dat werknemers die vanuit het buitenland hier op tijdelijke basis komen werken dezelfde arbeidsvoorwaarden krijgen als Nederlanders met hetzelfde beroep. Samen kunnen we dit realiseren.
Pensioenen
Binnen FNV bepalen we de inzet en de koers op het gebied van pensioenen voor de komende periode. Tegen verslechteringen ten opzichte van het pensioenakkoord blijven wij ons stevig verzetten.
Verkort financieel verslag
Samenvatting bestuursverslag
FNV Bondgenoten heeft over 2010 een totaalresultaat behaald van € 25,0 miljoen positief. Het operationeel resultaat is positief € 12,0 miljoen. Opbrengsten én kosten zijn beter dan gebudgetteerd. Het financieel beleggingsresultaat is positief € 13,0 miljoen.
Bij de opbrengsten is opvallend dat de gemiddelde contributie hoger is dan verwacht. Negatief is dat de trend van de te snelle ontgroening van het ledenbestand zich in 2010 heeft doorgezet en dat het ledental ultimo 2010 een klein verlies laat zien ten opzichte van de eindstand 2009. De doelstellingen van ledengroei en van het gemiddeld ledental in het budget zijn daarmee niet gehaald. De organisatiegraad is licht gedaald door de daling van het aantal actieve leden. Bij de fonds- en bedrijfsbijdragen is meegevallen dat de 12% voorzichtigheidsmarge niet nodig is geweest. Minder positief is dat sectoren met een relatief lage bijdrage per werknemer geen stijging hebben laten zien.
De gemiddelde personeelsbezetting en de meeste kosten zijn binnen budget gebleven. Bij het streven naar “meer kwaliteit tegen minder kosten” gaat de kost soms voor de baat uit. In het resultaat 2010 is dit zichtbaar in de getroffen voorzieningen voor huisvesting Amsterdam en het ontwikkelplan individueel. Uitschieters van lagere kosten ten opzichte van het budget zijn zichtbaar bij de personeelskosten. Dit komt door het geplande terugverdienen en het meevallen van de rekening van de overgang naar het pensioenfonds Zorg en Welzijn.
Onze financiële positie is in 2010 verbeterd. Het eigen vermogen en de weerstandskas bedragen ultimo 2010 € 199,2 miljoen, beide liggen boven de normen die we daar voor stellen.
Het resultaat 2010 laat opnieuw zien dat het financieel beleid van de bond zijn vruchten afwerpt. Alle reden om het beleid van sluitende begrotingen met voorzichtigheidsmarges en positieve jaarresultaten ook de komende jaren voort te zetten, zodat we ons vooral op onze vakbondsdoelen kunnen richten. Voor een gezonde toekomst zijn een stijging van het aantal leden en het keren van de daling van jongere leden het belangrijkst.
